جستجو:
نسخه قابل چاپ ارسال به دوستان ذخیره
کد خبر : 117972 زمان انتشار : 09 فروردین 1397 12:13:00

نگاهی به فیلم "غول بزرگ مهربان"؛ پسرهای آمریکایی در حسرت پدرانی متعهد به خانواده هستند

فیلم غول مهربان از شبکه نمایش پخش شد. فیلمی که دوباره بر ناتوانی‌های اسپیلبرگ طی ۱۵ سال اخیر صحه می‌گذارد.
 نگاهی به فیلم "غول بزرگ مهربان"؛ پسرهای آمریکایی در حسرت پدرانی متعهد به خانواده هستند

به گزارش سینماخبرجامعه آمریکایی بیش از صد سال است که از یک بحران اجتماعی، به صورت حادی رنج می‌برد و این آسیب اجتماعی بزرگ همانا عدم پایبندی  و تعهد اغلب اعضای ذکور جامعه نسبت به خانواده و فرزندان است. بزرگترین شخصیت‌های فرهنگی سرشناس در این جامعه از بحران خانواده‌های تک والدینی رنج می‌برند و دایره این معضل در جامعه آمریکایی روز به روز گسترده می‌شود. شاید در قیاس با جامعه خودمان، با تمام نقصان‌های مدیریتی و سیاسی، بزرگترین دستاور جمهوری اسلامی این است که علی رغم مشکلات اجتماعی، اقتصادی در بطن اجتماع، دارای یک جامعه حلال‌زاده است و کمتر فرزند ایرانی در بزرگسالی حسرت تجربه زیستن در کنار والدینش را دارد.

تصور کنید سرشناس‌ترین کارگردان سینما که «رویای آمریکایی» را با آثار سینمایی‌اش احیا و فراتر از مرزهای سینما برده است از ناهنجاری‌های خانوادگی - اجتماعی رنج می‌برد و در آثارش نسبت به این موضوع معترضه‌اش را به نمایش می‌گذارد.

«استیون اسپیلبرگ در ایالات سین سینانی اوهایو به دنیا آمد و در سال 1950 همراه با خانواده‌اش به نیوجرسی نقل مکان کردند. آنها در 1953 به فونیکس آرویزونا رفتند و اسپیلبرگ در حالی که آخرین روزهای دبیرستان را پشت سر می‌گذاست پدرش آرنولد از مادرش لئا جدا شد و استیوی همراه پدرش به لس آنجلس رفت و مادر و سه خواهرش در شهر ساراتوگا ماندگار شدند.

اسپیلبرگ از رفتن و همراهی با پدرش راضی نبود اما لس آنجلس او را به رویای فیلمسازی یک قدم نزدیک می‌کرد. او و خواهرانش به نحوه رفتارهای پدرشان و جدایی از مادر، معترض بودند. اسپیلبرگ هم اکنون هفت فرزند دارد اما در آثارش چالش‌های پدران آمریکایی را از زوایای مختلفی بررسی می‌کند. او در عمده آثارش پدر نابالغی را تصویر می‌کند که سبب فروپاشی نهاد خانواده می شود و این تصویر را می‌توان در شخصیت روی نیری (ریچارد دریفوس) فیلم برخورد نزدیک از نوع سوم  جستجو کرد که تمثیلی از پدر اسپیلبرگ است.

در صحنه‌ای از فیلم فرزند روی نیری، او را بچه ننه خطاب می‌کند که دقیقا همان لفظی است که استیوی در مورد پدرش به کار می‌برد. او به مدت پانزده سال با پدرش  به دلیل عدم بازگشت به زندگی با مادرش، قطع رابطه کرد. درفیلم «ائی تی » هم پدر خانواده، فرزندانش را ترک کرده است و خارج شدن خانواده از شکل استاندارد در روایت فرعی را در برمی‌گیرد. در فیلم گزارش اقلیت نیز شخصیت اصلی اندرتون (تام کروز) پدر ناتوانی است که فرزندش ربوده شده است.

از سوی دیگر استیوی تمنای اقتدار پدرانه را در هیولاها و یا موجودات عجیب و غریبی  که خلق می‌کند، جستجو می‌کند. در واقع خلق چنین فیلم‌هایی در ابتدا لذتی روانی برای خود مولف دارد و از سوی دیگر با تهمیدات روانکاوانه، روی جامعه کودکان و نوجوانان در آمریکاکه اغلب به سرنوشت اسپیبلرگ دچار شده‌اند، تاثیر شگرفی می‌گذارد.

 «غول بزرگ مهربان» با عنوان اختصاری BFG را «رولد دال» در سال 1982، همان سالی «ائی‌تی» ساخته شد، منتشر کرد. دال نویسنده محبوب کودکان است که بیش از 200 میلیون نسخه از کتاب «غول بزرگ مهربانش» فروش رفته است.

در بررسی اولیه فیلم باید به این موضوع اشاره کرد چرا اسپیلبرگ ماموریت ساخت فیلم از چنین کتابی را بر عهده گرفته است؟ این چرایی را باید در شخصیت سوفی در ابتدا جستجو کرد. مولف سوفی را گوشه گیر و جداافتاده از جامعه، تمثیلی از خود و خواهرانش می‌بیند و شخصیت غول، سمبلی از پدرانگی مقتدرانه است که اسپیلبرگ رویاباف آن را جستجو می‌‎کند تا از غول برای خودش پدر دیگری خلق کند و از طریق غول، احساس داشتن پدری مقتدر را در قالب فیلم، به میلیون‌ها کودکی که در آمریکا طعم نداشتن پدر را تجربه کرده‌اند، منتقل کند.

طلب پدرانگی اقتدارگونه کردن از تمثال هیولا مولفه بصری استعاری تعجب برانگیزی از استیوی که آنرا با تصویر بر می‌انگیزد، نیست. ساختن چنین فیلمی از سوی او با ضعف‌های مشهود ساختاری و فرمی،  جای تعجب ندارد و مشخص است فیلم آنقدر غرق در روابط سوفی و غول بزرگ مهربان می‌شود که بسیاری از جنبه‌های داستانی لازم، به صورت سردستی از بین می‌رود. غول بزرگ مهربان اسپیلبرگ، پس از آثار تلویزیونی و انیمیشینی فراوان با همین عنوان، نخستین برداشت سینمایی بزرگ از این کتاب است. برای کسانی این کتاب را نخواندند تماشای فیلم آشنایی حداقلی از متن کتاب ارائه می‌دهد در واقع فیلم اسپیلبرگ از معدود نسخ اقتباسی سینمایی است که روایتش با کتاب در جزئیات کاملا فرق می‌کند. اما برای آنان که این کتاب را خوانده‌اند جذابیت دیدن  فیلم به برداشت مخاطبان از کتاب بستگی دارد.

در کتاب «رولددال» می‌خوانیم سوفی، دختری یتیم نیمه شبی بیدار می‌شود و غول بزرگ مهربانی را از پنجره یتیم خانه می‌بیند که با شیپور عجیبش سرگرم دمیدن رویا و کابوس در گوش بزرگترها و کودکان است. غول مهربان صوفی را به سرزمین غول‌های آدمخوار می‌برد.

استیون اسپیلبرگ  از جانمایه تخیل کابوس وار روایت دال،  ابزاری برای افسار گسیختگی بصری و سینمایی خودش پیدا کرده است و البته برای عبور از مرزهای جاه‌طلبی از وارونه جلوه دادن برخی فرازهای قصه اورجینال «غول بزرگ مهربان» کوتاهی نکرده است. در فیلم از غول و شیپورش خبری نیست و اسپیلبرگ غول را تبدیل به کیمیاگر رویاها کرده است. غول مهربان، کوچکترین عضو خانواده غول‌هاست، سایر اقوام خانواده او از جمله برادرانش با اسامی عجیب خطرها بزرگی  برای جامعه بشری هستند.

قهرمان دوران کودکی اسپیلبرگ، معمولا خواهرهایش هستند، به همین دلیل در روایت‌های افسانه‌ای خود علاقه‌مند است که دختر بچه‌ای در محور داستان باشد. یادآوری گرتی (درو بریمور) بازیگر محوری فیلم «ائی‌تی» می‌تواند ارجاعی برای تثیبت این استدلال فرامتنی باشد.  

سوفی دختر بسیار زیرک و قوی است، هرگز جواب رد را قبول نمی‌کند و قائم به ذات است و زیر بار زور نمی‌رود. سوفی یکی از قویترین شخصیت‌هایی است که اسپیبرگ تا به حالا در فیلم‌هایش تصویر کرده است. در واقع اسپیلبرگ تمثیلی از کودکی خواهران مقتدر و باهوش خود را در کالبد شخصیت سوفی ارائه می‌کند.

 سوفی زیرک تصمیم می‌گیرد از توانایی جادویی  غول مهربان در فهم  زمزمه‌های ذهنی مردم و رویا دیدن، استفاده کند برای نابود کردن غول‌های آدمخوار. آنها به کیمیاخانه «غول بزرگ مهربان» می‌روند و صحنه‌های  فجیع و تلخ بلعیده شدن کودکان  را در خواب‌های ملکه انگستان بارگذاری می‌کنند. غول بزرگ با تدبیر خاص سوفی به کاخ باکینگهام به دیدار ملکه می‌روند تا نیروهای ارتش را بسیج کنند برای حمله هوایی به سرزمین غول‌ها.

در این فیلم تخیل آنقدر صعود می‌کند که قید و بندهای زمانی و تاریخی فراموش می‌شود و تنها قید مولف محدود می‌شود به ارائه ترکیب دختر خردسال و غول عظیم جثه فیلم با استفاده از تکنولوژی های تصویری.  

شخصیت غول از جاذبه های اصلی کتاب به عنوان رویاساز  کیمیاگر رویاهاست که رویاهای زیبا را به گوش آدم ها فوت می کند و این وجه روایی در کتاب کاملا از دست رفته است. «غول گیاهخوار» بر خلاف برادران گوشت‌خوارش آدم‌ها را نمی‌خورد و رویای بد کودکان را از آنان می‌گیرد و رویاهای زیبا را جایگزین می‌کند. اما اسپیلبرگ معکوس غول نشان داده شده در فیلم عمل می‌کند و مثل  چهل سال قبل در شکل دادن به زندگی رویایی تماشاگران با این فیلم موفق عمل نمی‌کند. گویا زمان در نیم قرن گذشته برای اسپیلبرگ متوقف شده است و او برخلاف غول بزرگ مهربان نمی‌تواند با سینما رویاهای زیبا به مخاطبانش هدیه دهد.

البته فیلم‌های اسپیلبرگ هم دیگر آن نشاط دهه هشتاد و نود را ندارد و آثار بسیار کسالت‌باری هستند. مشکل دیگر فیلم این است که کتاب داستان چندان بزرگ و پیچیده‌ای نیست که بتواند دو ساعت کشش روایی ایجاد کند. کاملا مشخص است که بیشتر از آنکه تماشاگر از این فیلم لذت ببرد، اسپیلبرگ از ساختن آن لذت برده و لذت‌های جنون آمیز آقای کارگردان خلاصه می‌شود به  استفاده از ترفندهای خلاقه تصویری که مخاطب را به درک و تمییز از قصه و جهان اهورایی و اهریمنی نمی‌رساند.

 کتاب« غول بزرگ مهربان» از آن دست کتاب‌هایی است که می‌توان برای کودکان و نوجوانان قبل از خواب خواند. اگر هدف اسپیلبرگ  کمک کردن برای به خواب رفتن کودکان و نوجوانان باشد حداقل از پس این کار به خوبی برآمده و جای تاسف فراوانی دارد که فیلم لبریز از خمودگی و خواب‌آوری است و نخ روایت کاملا از دست اسپیلبرگ در رفته است.

اسپیبلرگ به صورت رسمی و در اثر پروپاگاندای رسانه‌ای به عنوان  یکی از اساتید سینمای امروز لقب گرفته  که با دیدن چند اثر اخیرش، استاد بودنش و حتی متوسط بودنش با چالش‌های مبنایی فراوانی همراه است. پس از ساخت فیلم مونیخ ، آثار اسپیلبرگ مثل آثار دهه هشتاد و نود  او لبریز از دیدنی‌ها و قصه‌های سرگرمی‌ساز نیست. اما اسپیلبرگ همچنان به دنبال بهانه‌ای است تا دست به درهم آمیزی رویا و واقعیت بزند، کاری که در تمام دوران فعالیت سینمایی‌اش انجام داده است و صِرف ترکیب رویا و واقعیت، و ساختن فیلم بر اساس حس و دوری از عقلانیت هنری، سبب شده او  مدت‌های مدیدی نتواند فیلم خوبی بسازد. 

فیلم درک عمیقی ازانزوای کودکی که در کتاب تبیین شده را نشان نمی‌دهد، اغلب میزانسن‌های منتخب برای نمایش تنهایی سوفی غلط و اشتباه است و تاثیر شفا بخش تخیل در رفع این تنهایی کارکرد اساسی ندارد. حضور بازیگر تئاتر و سینما مارک رایلنس بازیگر فیلم پل جاسوسان(برنده جایزه اسکار برای همین فیلم) در نقش غول مهربان به نقطه ضعف بزرگ فیلم تبدیل می‌شود.او از همه غول‌ها کوتوله‌تر است و مولف سعی دارد او را باهوش‌تر از بقیه نشان دهد اما هوش نمودی در صورت رایلنس  ندارد و انباشته از شوق نیست. دیالوگ ها بی معنی‌اند و فانتزی دنیای تیره و هول انگیز غول‌ها تحت سیطره اسپیلبرگ نیست و  ترکیبی از فضای خلق شده توسط اسپیلبرگ کپی شده از آثار لوکاس و  تیم برتون است.این فیلم نشان می‌دهد علی رقم تمام توانایی‌های اسپلیرگ او و فیلمنامه‌نویسش، ملیسا متیوسن توانایی خلقی کودکی را  برای درک دنیای هیولاها ندارد و به همین دلیل فیلم برای کودکان بالای 50 سال هم سرگرمی‌ساز نیست.  

کلمات کلیدی: ,
OK
نام :
ایمیل :
دیدگاه :
آدرس ايميل شما:
آدرس ايميل گيرندگان:
هر یک از ایمیل ها را در یک سطر وارد نمایید، حداکثر ۲۰ آدرس
آخرین اخبار

Valid XHTML 1.0 Transitional

كليه حقوق برای سینما خبر محفوظ است، استفاده از مطالب با ذكر منبع بلامانع است.

طراحی و تولید: گروه مهندسی انگاره نت. Copyright © 2011